پیشرفت بیماری ایدز مرحله به مرحله صورت می گیرد. و این مراحل بر اساس علائم و مقدار ویروس در خون قابل بررسی و تشخیص است. تقریبا تمام مبتلایان به ویروس HIV این مراحل را طی خواهند کرد. این مراحل به علائمی که در ادامه آمده قابل مشاهده است. در مرحله ابتدایی ابتلا به ویروس HIV ، علائم مشابه علائم بیماری آنفولانزا می باشد. اصولا چند روز بعد از عفونی شدن ، این علائم بروز می کند و برای هفته ها به طول می انجامد. این علائم عبارتند از :
1- گرفتگی و درد شکم، تهوع و استفراغ
2- اسهال
3- بزرگ شدن غدد لنفاوی زیرکتف، کشاله ران و گلو
4- تب
5- سردرد
6- درد مفاصل و ماهیچه ها
7- کهیر پوست
8- گلو درد
9- کاهش وزن
این علائم با درجات شدت متفاوت بروز می کند و معمولا به صورت خود به خود 2 تا 3 هفته بعد از بروز، از بین می رود.
مرحله پیشرفته بیماری و علائم آن:ممکن است سالها به طول انجامد تا علائم ابتلا به ویروس در بدن به طور کامل توسعه یابد. در این دوران اگرچه ممکن است هیچ علامتی مشاهده نشود ولی تکثیر ویروس ادامه می یابد. سرعت تکثیر ویروس HIV به قدری سریع است که سیستم ایمنی بدن قادر به تخریب آنها نخواهد بود و بعد از سالها مبارزه ، بالاخره ضعیف می شود. پزشکان در صورتی که علائم پایداری مشابه علائم گفته شده در بیمار ببینند که دلیل اصلی آن نیز مشخص نشود، می توانند ابتلا به ویروس HIV را حدس بزنند. همچنین اگر چند علامت به طور همزمان بروز کند، پزشک بهتر می تواند پی به علت اصلی ابتلا به HIV ببرد. علائمی نظیر :
1- گیجی
2- اسهال و تغییر در عملکرد دستگاه گوارش
3- عدم تمرکز
4- سرفه خشک
5- خستگی
6- تب
7- از دست دادن اشتها
8- زخم های دهانی
9- تغییر ناخن
10- تعریق شبانه
11- تورم غدد لنفاوی زیر کتف، کشاله ران و گردن
12- درد در هنگام بلع
13- تغییر شخصیتی
14- بروز مکرر تبخال ساده
15- نفس نفس زدن
16- ضعف ، کرختی و مور مور شدن دست و پا
17- کاهش وزن بدون دلیل
18- عفونت کپکی دهان یا برفک
ابتلا به ویروس HIV در زنان با مشاهده علائم زیر نیز قابل تشخیص است.
1- ابتلا به عفونت کپکی واژن بیشتر از 3 بار در سال که مربوط به مصرف آنتی بیوتیک ها نیز نمی باشد.
2- بیماری التهابی لگن خاصره به صورت مکرر
3- تست پاپ اسمیر غیر نرمال و یا سرطان گردن رحم
کودکان مبتلا به ایدز اغلب علائم متفاوتی مثل تاخیر در رشد و یا بزرگ شدن طحال را نشان می دهند.
مرحله آخرایدز در آخرین مراحل ابتلا به عفونت HIV بروز می کند. اگر HIV بدون درمان رها شود، بعد از 12 تا 13 سال از شروع ابتلا، ایدز شکل واقعی خود را نشان می دهد. در صورت درمان ویروس HIV امکان پیشرفت بیماری به تاخیر می افتد و حتی مانع از پیشرفت می شود.
اگر سیستم ایمنی بدن به دلیل ابتلا به عفونت HIV ضعیف شود، امکان ابتلا به عفونت ها و بیماری های خاص افزایش می یابد. مثلا ابتلا به ذات الریه و سرطان در بین افراد دارای سیستم ایمنی ضعیف رایج تر است. در افراد کمی که مبتلا به ویروس HIV هستند و پیشرفت بیماری سریع است، در صورت عدم درمان، بعد از 3 سال ایدز شکل واقعی خود را نشان می دهد و این می تواند دلیل پیشرفت سریع بیماری در آنها باشد.
